عبدالله مستوفى
452
شرح زندگانى من ( تاريخ اجتماعى وادراى دوره قاجاريه ) ( فارسى )
استعفاى خود را از رياست ماليات و خدمت در خزانهدارى كل داده هم خاطر شما را از جانب خود و هم وجدان خود را از خدمت كردن در چنين ادارهاى آسوده مينمايم تا ديگر مورد كينهء هموطنان خود و موضوع سوءظن مصادر امور كه ريشهاى جز طرز رفتار شما ندارد واقع نشوم . عبد الله جواب مرنار من انتظار جوابى از اين استعفاءنامهء موجه خود نداشتم ولى با كمال تعجب با عنوان رئيس اداره در خزانهدارى كل ( ! ) جوابى كه چون نميخواستهاند ايرانيها از آن مسبوق شوند ، بفرانسه نوشته بودند ، دريافت داشتم . اينك ترجمهء متن جراب : تهران 9 آوريل 1914 - نمره 1261 ميرزا عبد اللّه خان رئيس اداره در خزانهدارى كل كاغذ شما كه در آن استعفاى بيسابقه و قطعى خود را پيشنهاد كرده بوديد به من رسيد . من افسوس دارم كه تصميم شما اينطور بيسابقه و قطعى بوده است . صحيحتر و عاقلانهتر اين بود كه قبلا شكايات خود را به من اطلاع داده ، لياقتهاى عاليه و ادعاهاى خود را به من خاطر نشان مينموديد ، هرگاه از رسيدگى باظهارات شما امتناع ميكردم ، آنوقت جملات سختى كه بر ضد خزانهدار و مأمورين بلژيكى وارد آوردهايد ، نه اينكه تعديل ميشد ، ولى سبب آن شايد تشريح ميگرديد . با اين طرز رفتار ، شما از زمرهء مستخدمين دولتى خارج شدهايد تا در جرگهء روزنامهنگاران عادى كه اخيرا مشاجرهء بيمغرى را برضد اروپائيهاى حافظ منافع مملكت شما دنبال ميكنند جاى بگيريد . بعبارة اخرى ، شما هم ، خواستهايد از خود سرى نامحدودى كه در اين مملكت جانشين قوانين اوليه است ، استفاده كنيد . همانطور كه مستخدمين اروپائى بعد از مقالات رعد و ساير روزنامهها كارهاى سابق خود را براى خير ايران دنبال كردهاند ، بعد از اين نقادى شما هم كه به نظر ميرسد براى انتشار نوشته شده است ، مشاغل خود را مثل سابق تعقيب خواهند كرد . التفات فرموده سلام مشتاقانهء مرا بپذيريد . خزانهدار كل . مرنار جواب من بجواب مرنار خوانندهء عزيز توجه دارد كه اين جوابرا من نميتوانستم بىجواب گذاشته و تحليل ببرم . بنابراين شرح ذيل را به فارسى به او نوشتم . تهران 22 حمل بارسئيل 1332 مسيو مرنار خزانهدار كل كاغذ جوابيه ، مورخهء 9 آوريل جارى نمرهء 1261 شما هم به من رسيد . چنان كه خود شما نوشتهايد ، استعفاى من بقدرى قطعى بود كه ابدا منتظر جواب شما آن هم با خطاب